Przewodnik urządzeń apple dla niewidomych

Głaskanie "jabłuszka", czyli przewodnik po mobilnych urządzeniach Apple

Sylwester Piekarski

Kontakt z autorem - s.piekarski@uw.edu.pl

Wydanie II poprawione i uzupełnione.

Data publikacji 22.04.2016

Spis treści

Wstęp

Przewodnik ten nie jest kolejną instrukcją żadnego konkretnego mobilnego urządzenia firmy Apple. Jego zadaniem jest zaznajomienie czytelników z możliwościami programu odczytu ekranu VoiceOver, oraz nauczenie ich sprawnego posługiwania się nim. Opisałem w nim także niektóre funkcje, z którymi można się spotkać używając każdego z omawianych tu urządzeń. Część zawartych w tym przewodniku informacji jest zamieszczona w podręcznikach pomocy do poszczególnych modeli urządzeń i na stronach internetowych, ale kto ma czas po otrzymaniu do ręki długo wyczekiwanego urządzenia na czytanie obszernych podręczników a tym bardziej wertowanie internetu. Poza tym podręczniki są surową instrukcją opisującą funkcję urządzenia a nie materiałem szkoleniowym prowadzącym użytkownika krok po kroku. Dlatego też postanowiłem wyjść na przeciw wszystkim nowym posiadaczom mobilnych urządzeń firmy Apple i w jednym przewodniku zebrać najbardziej przydatne informacje. Mam nadzieję, że po jego przeczytaniu wasze "jabłuszko" odkryje przed wami swoje tajemnice i będziecie mogli się nim sprawnie posługiwać.

Przewodnik kierowany jest do osób niewidomych, ponieważ opisywane tu oprogramowanie udźwiękawiające VoiceOver, znacząco zmienia gesty używane w obsłudze urządzeń dotykowych. W niektórych przypadkach przedstawiane tu rozwiązania na urządzeniach z większą przekątną ekranu takich jak tablety mogą się nieznacznie różnić.

Wszystkie wymieniane w niniejszym przewodniku skróty klawiaturowe i gesty dotyczą urządzeń z wersją 9 systemu operacyjnego Ios, ale większość z nich można też stosować na urządzeniach wyposażonych w jego wcześniejszą lub późniejszą wersję. Poniżej, krótka charakterystyka produktów mobilnych Apple, która osobom niezaznajomionym z ofertą firmy, może pomóc w zakupie odpowiedniego do swoich potrzeb urządzenia.

Które urządzenie wybrać?

Przenośne urządzenia spod znaku "jabłka", na których się skupimy, to odtwarzacz muzyki IPod Touch, rodzina tabletów IPad i telefon IPhone. W przypadku odtwarzaczy muzyki urządzeń jest znacznie więcej, ale IPod Touch, to najbardziej zaawansowany odtwarzacz w tej grupie posiadający prawie takie same możliwości jak IPad, czy IPhone. Więcej o innych IPodach można przeczytać tutaj.

Każde opisywane tu urządzenie wyposażone jest w system operacyjny Ios, posiada dotykowy ekran i można na nim instalować oprogramowanie dostępne w sklepie App Store. Urządzenia te zasilane są przez wbudowany akumulator litowo-jonowy, który w razie awarii powinien być wymieniony w odpowiednich punktach serwisowych. Jego wymiany można dokonać także samodzielnie, odpowiednie instruktarzowe materiały na ten temat są dostępne w sieci, ale przyklejona do obudowy bateria sprawia, że dla przeciętnego użytkownika taka operacja nie jest prosta. Poza tym należy pamiętać, że rozebranie urządzenia w okresie gwarancji skutkuje jej utratą. Akumulator możemy ładować dołączoną do urządzenia ładowarką, albo bezpośrednio z komputera poprzez port USB. Dodatkowe wyposażenie urządzeń to głośnik, mikrofon, gniazdo słuchawkowe typu stereofoniczny Jack o średnicy 3,5 mm oraz Złącze Lightning, poprzez które następuje ładowanie akumulatora, komunikacja urządzenia z komputerem i ze stacjami dokującymi. W starszych urządzeniach Apple tego typu, zamiast złącza Lightning zamontowane jest 30-pinowe gniazdo, które spełnia te same funkcje.

Wszystkie urządzenia wyposażone są w określoną ilość wewnętrznej pamięci flash, której nie możemy zwiększyć poprzez zastosowanie dodatkowych kart pamięci, ponieważ produkty te nie posiadają tego typu gniazd. W związku z tym, przed zakupem urządzenia musimy zastanowić się ile danych będziemy chcieli w nim przechowywać i kupić produkt o odpowiednio dużej pamięci. Z chwilą pisania tego przewodnika, na rynku dostępne są urządzenia z następującymi pojemnościami pamięci 8, 16, 32, 64 i 128 GB. Musimy pamiętać, że im więcej pamięci urządzenie posiada, tym jest ono droższe. Jak się sami przekonacie zaglądając do sklepu Apple, różnice w cenie są dość znaczne.

System operacyjny Ios, pod kontrolą którego urządzenia te pracują, zawiera w sobie oprogramowanie umożliwiające używanie ich przez osoby z różnymi niepełnosprawnościami sensorycznymi i motorycznymi. Dlatego też osoby niewidome po wyjęciu urządzenia z pudełka od razu mogą go udźwiękowić i na nim pracować. Za jego udźwiękowienie odpowiada program zwany VoiceOver, który współpracuje z wielojęzycznym syntezatorem mowy. Wśród dostępnych języków jest także głos polski. Osoby słabo widzące mogą włączyć funkcję Zoom – czyli powiększenie oraz zmieniać tryb wyświetlanych kolorów na negatyw. Dodatkowo w opcjach VoiceOver można uaktywnić funkcję "duży kursor".

Fabrycznie zainstalowane na każdym urządzeniu oprogramowanie, to między innymi Kalendarz, Zegar, Dyktafon, Kalkulator, Notatki, Zdjęcia, Muzyka, Mapy, Poczta elektroniczna, Przeglądarka Internetowa, sklep App Store i Kiosk. Aplikacji oczywiście jest więcej i w zależności od typu urządzenia mogą się one nieznacznie różnić.

Każde urządzenie może współpracować z zewnętrzną klawiaturą QRT i brajlowską linijką posiadającą brajlowską klawiaturę. W tym przypadku urządzenia komunikują się z sobą poprzez interfejs Bluetooth. Opis poszczególnych urządzeń rozpocznę od odtwarzacza muzyki.

Ipod Touch wyglądem przypomina IPhone. Można nawet powiedzieć, że jest to IPhone, z którego nie da się zadzwonić. Jest on bardzo cienki i z łatwością mieści się w kieszeni. Z otoczeniem komunikuje się poprzez interfejs Bluetooth i bezprzewodową sieć WI-FI pracującą w zakresach 2,4 GHz i 5 GHz. Nie posiada odbiornika GPS. Wbudowane czujniki to żyroskop trójosiowy i Przyspieszeniomierz. Model IPod Touch 5 generacji o pojemności pamięci 16 GB, ma tylko jedną kamerę umieszczoną z przodu, ale pozostałe wersje Ipodów wyposażone są w dwie kamery ulokowane z przodu i z tyłu. Po zakupie odtwarzacza, w jego pudełku nie znajdziemy ładowarki, ale możemy go ładować po przez port USB komputera, zaś ładowarkę jak i inne akcesoria można osobno dokupić. Na IPod Touch instalujemy to samo oprogramowanie, co na IPhone, pod warunkiem, że do swojego działania nie wymaga ono dostępu do sieci telefonii komórkowej GSM. Jeżeli zainstalowane oprogramowanie korzysta z nawigacji GPS, to wówczas musimy nabyć zewnętrzny odbiornik tego typu, który po przez interfejs BlueTooth może współpracować z IPod Touch. Więcej o tym odtwarzaczu można przeczytać tutaj

O telefonach IPhone pewnie każdy słyszał. Starsze modele są wyglądem podobne do opisywanego powyżej IPoda, tylko trochę od niego grubsze. Nowe modele posiadają większą przekątną ekranu. Jeżeli ktoś jest zainteresowany modelem nowym o mniejszej przekątnej ekranu, to powinien kupić Iphona 5 SE. Urządzenia te obsługują pełen zakres sieci telefonii komórkowej GSM. Smartfony od wersji 5 potrafią obsłużyć także dostarczany przez sieci komórkowe szybki internet w technologii LTe. Starsze modele IPhone tej transmisji nie wspierają. Poza tym smartfony te posiadają dwie kamery umieszczone z przodu i z tyłu urządzenia, interfejs BlueTooth, dostęp do sieci bezprzewodowej WI-FI pracującej w częstotliwościach 2,4 GHz i 5 GHz, oraz odbiornik GPS, który może odbierać sygnał także z satelitów systemu nawigacyjnego GLONASS. Dodatkowym modułem nawigacyjnym jest cyfrowy kompas. Do autoryzacji w sieci telefonii komurkowej starsze modele telefonów wykorzystywały kartę mikro sim, zaś najnowsze używają karty nano sim. Dodatkowe czujniki w jakie wyposażone są te smartfony to: żyroskop trójosiowy, Przyspieszeniomierz, Czujnik zbliżeniowy i Czujnik oświetlenia zewnętrznego. Nowsze modele wyposażone są także w czytnik linii papilarnych, barometr, mikrolokalizację iBeacon i czytnik NFC. W modelach tych autoryzacja urządzenia, oraz autoryzacja konta w serwisach Apple może być dokonywana po przez technologię odcisku palca zwaną Touch ID. Przy zakupie IPhone otrzymujemy wraz z nim ładowarkę. Można go także ładować po przez port USB komputera. Na IPhone możemy instalować oprogramowanie, które zostało dla niego napisane. Więcej o tym smartfonie można przeczytać tutaj

IPad, to rodzina tabletów w skład, której wchodzą różne wersje IPada i IPada Mini. Jak wskazuje nazwa IPad Mini, ma krótszą przekątną ekranu niż IPad przez co jest od niego mniejszy. Urządzenia te posiadają dwa głośniki, dwie kamery umieszczone z przodu i z tyłu, interfejs BlueTooth, bez przewodową łączność z siecią WI-Fi po przez moduł pracujący na częstotliwościach 2,4 i 5 GHz Nowsze IPady są wyposażone również w moduł o nazwie Celurar służący do połączeń z internetem po przez szybką transmisję LTE udostępnianą w sieciach telefonii komórkowej. Do autoryzacji urządzenia w takiej sieci wykorzystywana jest karta nano-SIM. Po przez ten moduł działa także nawigacja. Dodatkowe czujniki w jakie wyposażone zostały tablety to: żyroskop trójosiowy, Przyspieszeniomierz i Czujnik oświetlenia zewnętrznego. W nowych modelach autoryzacji urządzenia, oraz autoryzacji swojej tożsamości w serwisach Apple możemy dokonywać po przez technologię odcisku palca zwaną Touch ID. Przy zakupie urządzenia otrzymujemy ładowarkę, ale można go też ładować poprzez port USB. Na tabletach można instalować oprogramowanie przeznaczone dla IPadów i IPhone, co sprawia, że oferta programów znacznie się zwiększa. Instalując na tablecie oprogramowanie przeznaczone dla Iphone musimy jednak pamiętać, że zostało ono zoptymalizowane dla urządzeń o mniejszej przekątnej ekranu. Więcej o różnej wersji Ipadach można przeczytać tutaj

Poznajemy urządzenie

Po wyjęciu urządzenia z pudełka proponuję najpierw dobrze go obejrzeć. W tym celu proszę odszukać umieszczony na ekranie przy jednej z jego krótszych krawędzi okrągły wklęsły przycisk, który będzie naszym punktem odniesienia. Jest to przycisk "home". Więcej o jego funkcjach dowiecie się z następnych rozdziałów przewodnika. Po zlokalizowaniu tego przycisku, układamy urządzenie tak, aby znalazł się on na jego dole. Następnie proponuję przesunąć palcami po bocznych krawędziach obudowy urządzenia i odszukać kolejne przyciski oraz gniazda. Na dolnej krawędzi obudowy, tej przy, której umieszczony jest przycisk "home" dokładnie pod nim znajdziemy złącze komunikacyjne Lightning a w starszych modelach 30-pinowe złącze, ale pełniące te same funkcje. W IPodzie na tej samej ściance zamontowane jest także gniazdo słuchawkowe typu Jack i głośnik, zaś w tabletach dwa głośniki. Na przeciwnej krótszej ściance po jej prawej stronie znajduje się mały prostokątny przycisk, którym możemy włączyć i wyłączyć urządzenie. Podczas pracy urządzenia przycisk ten służy także do jego usypiania i wybudzania. Na dłuższych ściankach, prawej lub lewej, znajdziemy dwa przyciski regulacji głośności. Gniazda słuchawkowe też mogą być umieszczone w różnych miejscach, ale zawsze znajdziemy je na którymś z krótszych boków obudowy. Dodatkowo w przypadku tabletów nad przyciskami regulacji głośności znajduje się mały suwakowy przełącznik, który w zależności od ustawienia jego funkcji, może służyć do wyciszania urządzenia lub blokowania zmiany układu ekranu podczas obracania tabletu.

W smart fonie nad przyciskami regulacji głośności umieszczony jest przełącznik służący do wyciszania dzwonka. W IPhone i tabletach wyposażonych w moduł Celular na jednej z bocznych ścianek ulokowane jest gniazdo karty SIM. Aby się do niej dostać musimy użyć dostarczonego wraz z urządzeniem małego szpikulca, który wkładamy w otworek znajdujący się obok tacki, na której umieszczona jest karta. Po wciśnięciu szpikulcem zagłębionego w otworku przycisku, tacka wysunie się z czytnika. Zamiast oryginalnego szpikulca do wysunięcia tacki można użyć innego cienkiego narzędzia np. agrafki albo igły.

iTunes - ważne oprogramowanie

ITunes to oprogramowanie przygotowane przez firmę Apple służące do synchronizowania danych pomiędzy naszym komputerem a urządzeniami mobilnymi tej firmy. Często jest ono spostrzegane jako odtwarzacz multimedialny. W wielu internetowych serwisach z oprogramowaniem np. www.dobreprogramy.pl można go nawet znaleźć w dziale zawierającym tego typu programy. ITunes ma dużo cech odtwarzacza, ponieważ przy jego pomocy można słuchać nadających w Internecie stacji radiowych oraz odtwarzać zgromadzone na dysku komputera albo znajdujące się na płytach CD i DVD multimedia. Nie jest to jednak jedyna jego funkcja, ponieważ pozwala on nam także na zgrywanie zawartości płyt audio i video do naszego komputera, konwertowanie multimedialnych plików z muzyką i filmami do formatów akceptowanych przez urządzenia Apple, logować się do sklepu App Store, kupować w nim filmy, książki, muzykę i programy, oraz synchronizować to wszystko co zgromadziliśmy w bibliotece na komputerze z mobilnymi urządzeniami Apple.

Aby pobrać Itunes otwórz stronę www.itunes.pl i kliknij w link "pobierz teraz Itunes". Po pobraniu i zainstalowaniu oprogramowania w komputerze możemy przystąpić do tworzenia biblioteki zawierającej pliki audio i video, książki, oraz inne dokumenty. O tym jak to robić i synchronizować zbiory z urządzeniami Apple przeczytasz w dalszej części przewodnika. Aby w programie można było lepiej poruszać się z poziomu klawiatury, wybierz z menu "Edycja" pozycję "Preferencje" a następnie na zakładce "Zaawansowane" zaznacz pole "Włącz pełną nawigację za pomocą klawiatury". W oknie programu klawiaturą poruszamy się klawiszem "tab" i "shift+tab". Aby szybciej przemieszczać się po sekcjach okna możesz także użyć klawisza f6. Więcej skrótów klawiszowych do obsługi iTunes znajduje się w jego pomocy.

Oprócz typowych kontrolek, z którymi spotykamy się w okienkach dialogowych innych programów, w Itunes znajdziemy także tekstowe pola informacyjne o atrybucie "tylko do odczytu". W polach tych zawarte są różnego rodzaju informacje np. po wybraniu w bibliotece multimediów płyty ulubionego wykonawcy, dowiemy się z nich, ile utworów ona zawiera i jaki jest jej czas odtwarzania

Konfigurowanie urządzenia

Po wyjęciu nowego urządzenia z pudełka, zanim zaczniemy na nim pracę, musimy go najpierw skonfigurować. Proces ten jest całkowicie udźwiękowiony, tak więc można to zrobić samemu bez pomocy osoby widzącej. żeby przystąpić do konfiguracji trzeba Najpierw włączyć urządzenie. W tym celu odszukaj na jednym z jego boków podłużny przycisk zasilania i przytrzymaj go przez około dwie sekundy. W starszych modelach przycisk ten ulokowany jest na jego krótszym boku po przeciwnej stronie do gniazda zasilania, zaś w nowszych smartfonach na dłuższym. Po włączeniu urządzenia, wyświetlony zostanie kreator, który przeprowadzi nas przez proces jego konfiguracji. Aby włączyć udźwiękowienie odszukaj na ekranie urządzenia okrągły przycisk "Home" i naciśnij go szybko trzy razy. Po tej czynności VoiceOver powinien się odezwać. Gdyby jednak tak się nie stało, to program ten można włączyć także z poziomu programu iTunes. Pobierz i zainstaluj na komputerze to oprogramowanie a następnie znajdującym się w pudełku kablem podłącz swoje urządzenie Apple do komputera. Kabel posiada dwie końcówki szerszą i węższą. Szerszą wtyczkę wkładamy do jednego z portów USB znajdującego się w komputerze, zaś węższą podłączamy do gniazda w urządzeniu Apple. Jeżeli posiadamy urządzenie z wejściem Lightning, to nie musimy się martwić o ułożenie wtyczki. Zaletą tego łącza jest bowiem to, że można ją do niego włożyć nie zwracając uwagi na jej ułożenie. W przypadku starszych modeli produktów Apple, które posiadają pinowe złącza, ułożenie wtyczki jest ważne i nie można jej wciskać do gniazda na siłę. Wtyczka pinowa jest większa od wtyczki Lithning i wtyczki USB, tak więc nie można ich pomylić. Po podłączeniu urządzenia, komputer zainstaluje sterowniki potrzebne do komunikowania się oprogramowania Itunes z urządzeniem. Jeżeli instalacja sterowników przebiegnie pomyślnie, to Itunes powinien rozpoznać typ podłączonego do komputera urządzenia i wyświetlić go w swoim oknie. Czasami na urządzeniu Apple może pojawić się monit z pytaniem, czy ufać temu komputerowi. W takiej sytuacji bezwzrokowe zatwierdzenie przycisku "ufaj" jest nie możliwe i trzeba poprosić o pomoc osobę widzącą. W celu udźwiękowienia urządzenia z poziomu programu iTunes należy poruszając się klawiszem "Tab", odszukać przycisk "konfiguruj dostępność" i go zatwierdzić. W wyniku tej czynności wyświetlone zostanie okienko pozwalające na włączenie różnych funkcji dostępności. W tym miejscu zaznacz przełącznik VoiceOver a następnie zatwierdź przycisk "ok". W następnym oknie zatwierdź przycisk "dalej". Po tych czynnościach, urządzenie powinno do nas przemówić.

Konfiguracja urządzeń Apple Nie jest trudna, kreator prowadzi nas krok po kroku przez kolejne okna dialogowe, w których musimy ustawić parametry pracy urządzenia. Kroki dotyczące połączenia się z siecią WI-FI, oraz utworzenia Apple ID możemy pominąć i zrobić to później. Gdy jednak nie czujecie się na siłach przejść tego procesu samodzielnie, to poproście kogoś, kto wam w tym pomoże. Jeżeli konfiguracji będzie dokonywała osoba widząca, to lepiej by było, aby robiła to przy wyłączonym programie VoiceOver, ponieważ oprogramowanie udźwiękawiające zmienia działanie gestów. Konfiguracji urządzenia trzeba dokonywać za każdym razem po jego całkowitym wyzerowaniu.

Włączanie i wyłączanie VoiceOver

WoiceOver można włączyć na dwa sposoby. Możesz to zrobić z poziomu urządzenia Apple wybierając kolejno "ustawienia", "Ogólne", "Dostępność" "VoiceOver". W tym miejscu możesz go także wyłączyć. Innym sposobem włączenia VoiceOver jest użycie programu iTunes. W tym celu podłącz urządzenie do komputera, tak jak to zostało opisane w powyższym rozdziale, uruchom iTunes i poruszając się klawiszem "tab" odszukaj przycisk "konfiguruj dostępność" i go zatwierdź. W wyniku tej czynności wyświetlone zostanie okienko pozwalające na włączenie różnych funkcji dostępności. W oknie tym zaznacz przełącznik VoiceOver i zatwierdź przycisk "ok". A w następnym okienku zatwierdź przycisk "dalej". Po tych czynnościach, urządzenie powinno do nas przemówić

Aby wyłączyć VoiceOver spróbuj nacisnąć szybko trzy razy przycisk "home". Później w ten sam sposób możesz go włączyć. Jeżeli czynność ta nie wyłączy programu udźwiękawiającego, to podłącz urządzenie do komputera i zrób to z poziomu Itunes. Możesz też na urządzeniu Apple wybrać kolejno "Ustawienia", "Ogólne", "dostępność" "VoiceOver".

Gdy przycisk "Home" nie steruje pracą screenreadera, to można go skonfigurować tak, aby jego trzykrotne szybkie naciśnięcie włączało, lub wyłączało program udźwiękawiający. Po uruchomieniu VoiceOver funkcja ta do przycisku "Home" przypisywana jest automatycznie, ale gdyby tak się nie stało, to na urządzeniu Apple Konfiguracji tej dokonujemy wybierając kolejno "Ustawienia", "Ogólne", "dostępność", "skrót funkcji dostępności" I w miejscu tym zaznaczamy przycisk "VoiceOver".

Włączanie i wyłączanie urządzenia

Sytuacja, w której po dotknięciu ekranu urządzenie milczy wcale nie oznacza jeszcze, że zostało ono wyłączone. Równie dobrze może znajdować się w stanie uśpienia i mieć wygaszony ekran. Aby to sprawdzić krótko naciśnij przycisk zasilania. Jeżeli po tej operacji VoiceOver się nie odezwie i ekran pozostanie ciemny, to jest bardzo prawdopodobne, że urządzenie zostało wyłączone.

Nie ma w prawdzie częstej potrzeby wyłączania urządzenia. Lepiej, aby znajdowało się ono w stanie uśpienia. Gdy jednak zostało już wyłączone, to powinniśmy wiedzieć jak go ponownie włączyć. W tym celu naciśnij i przytrzymaj przez około dwie sekundy przycisk zasilania i odczekaj kilka sekund aż system operacyjny zostanie załadowany i VoiceOver się odezwie. Od tej chwili urządzenie jest gotowe do pracy, ale za nim będzie można coś na nim zrobić, trzeba jeszcze odblokować jego ekran. W celu wykonania tej czynności ułóż urządzenie tak, aby przycisk "Home" znajdował się na dole ekranu. Następnie połóż na ekranie palec w jego lewym rogu i powoli przesuwaj go wzdłuż krawędzi w górę do przycisku "Odblokuj". Oderwij teraz palec i stuknij nim dwa razy szybko w ekran urządzenia. Jeżeli czynność ta przebiegła prawidłowo, to ekran urządzenia zostanie odblokowany o czym będziesz poinformowany wypowiedzianym przez VoiceOver odpowiednim komunikatem i charakterystycznym dźwiękiem.

Ekran można odblokować także przesuwając po nim trzema palcami. Ustaw trzy palce obok siebie i przeciągnij nimi po ekranie z lewej do prawej strony. Palce względem dolnej i górnej jego krawędzi mogą być ułożone poziomo, lub pionowo. Możesz, więc ustawić je tak jak ci jest wygodnie. Jeśli ekran nie odblokuje się, to powtórz powyższe czynności. Ekran nieużywanego urządzenia po określonym w "ustawieniach" czasie zostanie automatycznie zablokowany. Aby go odblokować należy na krótko nacisnąć przycisk zasilania, albo przycisk "Home" a następnie postępować tak jak to zostało opisane Powyżej.

Zarówno czas blokady ekranu, jak i jego wygaszania można zmieniać w ustawieniach urządzenia. Ekran urządzenia można także zablokować samemu. Aby to zrobić, naciśnij krótko przycisk zasilania.

Są programy, które mogą działać przy zablokowanym ekranie. Na przykład różnego rodzaju odtwarzacze muzyki, radia internetowe i programy czytające książki przy pomocy syntezatora mowy, z wykorzystaniem funkcji TTS. W takich sytuacjach po ustawieniu odpowiednich parametrów w programie spokojnie możesz zablokować ekran. Po zablokowaniu ekranu nadal działają przyciski regulacji głośności. Niektóre programy, pomimo zablokowania ekranu mogą wyświetlać na nim różne swoje komunikaty. Przy zablokowanym ekranie VoiceOver może informować cię o nadchodzących powiadomieniach. Domyślnie w ScreenReaderze funkcja ta jest wyłączona. Aby ją włączyć należy wybrać kolejno "Ustawienia", "Ogólne", "dostępność", "VoiceOver" i tam zaznaczyć przełącznik "Mów powiadomienia na zablokowanym ekranie".

Jeżeli chcesz wyłączyć urządzenie, to naciśnij przycisk zasilania i przytrzymaj go przez około dwie sekundy. Po jego puszczeniu urządzenie wyświetli odpowiedni komunikat z dwoma przyciskami "wyłącz zasilanie" i "anuluj". Domyślnie zaznaczony jest przycisk "wyłącz zasilanie", tak więc, aby go potwierdzić stuknij szybko w ekran dwa razy jednym palcem. Po tej czynności urządzenie zostanie wyłączone.

Poznajemy ekran pulpitu

Po skonfigurowaniu urządzenia możemy przystąpić do zapoznania się z zawartością jego ekranu. Uruchom urządzenie. Odblokuj jego ekran. Odszukaj na nim umieszczony przy jego krótszej krawędzi okrągły przycisk "Home" i ułóż urządzenie tak, aby znalazł się on na dole ekranu. Ułożenie urządzenia zgodnie z powyższym opisem jest ważne, ponieważ z chwilą jego obrócenia ekran o ile funkcja ta nie została zablokowana obróci się wraz z nim.

Przegląd ekranu rozpoczniemy od jego prawego górnego rogu. Ułóż teraz palec na ekranie w tym miejscu i powoli przesuwaj nim wzdłuż prawej bocznej krawędzi do dołu. Mniej więcej w odległości pół centymetra od górnej krawędzi znajdziesz ikonkę wyświetlającą aktualny poziom naładowania baterii. Jest to pierwsza ikonka w obszarze zwanym "Pasek statusu", o czym poinformuje cię VoiceOver. Ikonka ta bez względu na układ ekranu zawsze znajduje się w jego prawym górnym rogu i może być dla ciebie punktem odniesienia. Na "Pasku statusu" wyświetlane są ikonki informujące nas o czasie i dacie, włączonych interfejsach komunikacyjnych takich jak BlueTooth i WI-FI, oraz inne informacje pokazujące stan pracy urządzenia. Pasek ten jest zawsze widoczny u góry ekranu, ale być może są aplikacje, które go przysłonią. Ja narazie takiego programu nie spotkałem. Przesuń teraz palec w lewo starając się zachować linię prostą i sprawdź jakie jeszcze ikonki w tym obszarze wyświetla twoje urządzenie. Nie jest to proste, ale mam nadzieję, że ci się to udało.

Zbadajmy teraz, co znajduje się poniżej "Paska statusu". Nie odrywając palca od ekranu przesuwaj nim w dół. Możesz też przesuwać go w prawo i lewo. Podczas tego wędrowania po ekranie usłyszysz jak VoiceOver wypowiada nazwy kolejnych ikon. Czasami oprócz nazwy screenreader odczyta dodatkowe informacje, które wyświetla program. Na przykład po wskazaniu ikonki kalendarza odczytana zostanie bieżąca data. A na ikonce sklepu "app store" może być wyświetlana liczba oczekujących na zainstalowanie aktualizacji. Inne programy na swoich ikonach mogą także wyświetlać własne informacje. Jak się zorientujesz w trakcie przeglądania ekranu, znajdujące się na nim ikony programów ułożone są w rzędach i kolumnach. Ten obszar, na którym aktualnie jesteś to pulpit. W zależności od ilości zainstalowanych w urządzeniu programów, może on składać się z mniejszej, lub większej liczby ekranów. Później dowiesz się, jak je przełączać. Okno uruchomionego programu zasłania pulpit i pasek "Dock".

Odszukaj teraz przycisk "Home" i połóż palec na ekranie tuż nad nim. Następnie zachowując prostą linię, powoli przesuń go w górę. Gdy VoiceOver zacznie odczytywać kolejne ikonki, to będzie oznaczało, że właśnie znaleźliśmy się na obszarze zwanym "Dock" o czym w najnowszym systemie Appla zostaniemy także poinformowani odpowiednim komunikatem. Obszar ten umieszczony jest tuż nad przyciskiem "Home" i zawiera ikonki, które po mimo przewijania ekranów pulpitu nie ulegają zmianie. Po przełączeniu ekranu pulpitu, "Dock" wyświetla zawsze te same ikonki. Ikonki w "Dock'u" można zmieniać i tylko od nas zależy, które programy na nim się znajdą. W obszarze tym umieszczamy ikonki tych programów, do których bez względu na aktualnie wyświetlany ekran pulpitu, chcemy mieć zawsze dostęp. Pojemność "Dock'a" jest ograniczona i nie możemy na nim umieścić więcej ikonek niż pozwala na to ten obszar. Standardowo w tym miejscu mieszczą się tylko cztery ikonki. Przesuń teraz palec do prawej, lub lewej krawędzi ekranu i przemieszczając go powoli w prawą, lub lewą stronę sprawdź i policz ile ikonek znajduje się na pasku "Dock" twojego urządzenia. Z chwilą uruchomienia programu, jego okno przykrywa także ten pasek.

Przesuń teraz lekko palec w górę tak, aby znaleźć się nad paskiem "Dock". Jeśli zrobisz to powoli, to w pewnym momencie usłyszysz, jak VoiceOver wypowie komunikat np. "strona jeden z dwa - regulacja". Powyższa informacja oznacza, że znajdujesz się na pasku przewijania ekranów pulpitu. Teraz moglibyśmy zmienić ekran i zobaczyć ikonki innych programów zainstalowanych w naszym urządzeniu. Oczywiście, aby to zrobić wcale nie musimy wybierać paska przewijania. Jak to robić bez używania tego paska, dowiesz się z dalszej części przewodnika. Jeżeli w twoim urządzeniu ikonki wszystkich zainstalowanych programów mieszczą się na jednym ekranie, to wówczas pasek ten nie będzie widoczny.

Układ ekranu, który został powyżej opisany, jest zawsze taki sam. Jeżeli obrót ekranu nie został zablokowany, to z chwilą obrócenia urządzenia obróci się on razem z nim, ale pomimo to układ wyświetlanych treści nie ulegnie zmianie. Możesz więc obracać urządzenie dostosowując jego ułożenie do swoich potrzeb bez obawy, że stracisz na nim orientację. Pamiętaj, że ikonka wyświetlająca stan baterii zawsze jest w prawym górnym rogu ekranu i chcąc się szybko zorientować w jego ułożeniu, zaczynaj zawsze od tego miejsca. Za każdym razem, gdy ekran zostanie obrócony, VoiceOver poinformuje cię o jego aktualnym położeniu. Jeżeli obrót ekranu zostanie zablokowany, to może okazać się, że ikonki wyświetlającej stan baterii nie znajdziesz na swoim miejscu. Obracaj wówczas urządzenie tak długo, aż ją odnajdziesz.

Nie musisz przemieszczać się po ekranie przesuwając po nim palec bez jego odrywania. Pamiętaj, że zawsze VoiceOver wybierze i odczyta ten element, który został wskazany palcem. Będąc na dole ekranu możesz oderwać od niego palec i dotknąć ikonki, która jest na górze. Jeżeli ponownie chcesz odczytać nazwę wybranego elementu, to uderz raz jednym palcem w ekran. Puknięcie może być wykonane w dowolnym miejscu ekranu. Samodzielnie sprawdź jak to działa.

Możesz też odczytać położenie na pulpicie ikonki, albo w programie numer wyświetlanego ekranu. Aby to zrobić ustaw trzy palce obok siebie i stuknij nimi raz w ekran. Po stuknięciu VoiceOver odczyta współrzędne i położenie wybranego elementu a także poinformuje cię, na którym ekranie on się znajduje.

Inny gest wykonany Na obszarze pulpitu a mianowicie uderzenie w ekran raz czterema palcami w jego górnej części, ustawi fokus na ikonce w pierwszej kolumnie pierwszego wiersza. Będzie to w górnej części pulpitu tuż pod "paskiem statusu" pierwsza ikonka z lewej strony. Ten sam gest wykonany u dołu ekranu przeniesie fokus do ostatniej ikonki na pulpicie umieszczonej nad obszarem "Dock". łatwiej gest ten wykonać na tabletach, które mają większy ekran.

Na koniec naszego wędrowania po ekranie zwróć jeszcze uwagę na dodatkowe komunikaty VoiceOver i dźwięki, które wydaje urządzenie w trakcie przesuwania po wyświetlaczu palca. Jeżeli dźwięki te w ustawieniach są włączone to, gdy wędrujesz palcem po ikonkach słyszysz ciche dźwięki przypominające terkotanie. Wtedy, gdy przemieszczasz się z jednego obszaru na drugi np. przechodzisz z "Paska statusu" na pulpit urządzenie generuje kliknięcie o wyraźniejszym tonie. Z chwilą, gdy trafisz na puste miejsce na pulpicie jest generowany inny dźwięk, niż ten, który słyszysz poruszając się po ikonkach. W momencie osiągnięcia przez focus VoiceOver krańca obszaru, poza który dalej on już przejść nie może, twoje urządzenie wygeneruje charakterystyczny dudniący ton. Jeżeli dla kogoś dźwięki te są niepożądane, to w ustawieniach można je wyłączyć. W tym celu otwórz "ustawienia", "ogólne", "dostępność", "VoiceOver" i tam odznacz pozycję "używaj efektów dźwiękowych".

Posłuchaj także dodatkowych komunikatów wypowiadanych przez VoiceOver. Gdy ustawisz palec na ikonce programu to po pewnym czasie od wypowiedzenia jej nazwy ScreenReader dodatkowo powie "Stuknij dwukrotnie, aby otworzyć". Po umieszczeniu palca w obszarze "Paska statusu", VoiceOver poinformuje cię o funkcjach, które możesz na tym obszarze wywołać, oraz o gestach, jakich należy użyć. Dla osób początkujących komunikaty te mogą być bardzo pomocne, ale Jeżeli ich nie potrzebujesz, to możesz je wyłączyć. Aby to zrobić otwórz "ustawienia", "Ogólne", "Dostępność", "VoiceOver" i tam wyłącz przełącznik "Mów podpowiedzi". W miejscu tym możesz także zmienić szybkość odczytywania przez VoiceOver informacji z ekranu.

Poziome gesty nawigacji po ekranie

Teraz dowiesz się w jaki sposób możesz sprawniej poruszać się po ekranie urządzenia. Ułóż jeden palec w górnej części ekranu bliżej jego lewej krawędzi. W tej chwili zaznaczyliśmy wskazany obszar. Następnie w dowolnym miejscu ekranu dotykając go zacznij wykonywać po nim jednym palcem szybkie poziome machnięcia w prawo. Machnięcia muszą być płynne i krótkie podobne do gestu strzepywania okruszka z ekranu. Po każdym machnięciu oderwij od ekranu palec cofnij go i wykonaj kolejne. Jeżeli robisz to prawidłowo, to usłyszysz, jak począwszy od zaznaczonego uprzednio miejsca VoiceOver po kolei podświetla ikonki i je odczytuje. Każde machnięcie palcem w prawo, to przemieszczenie się fokusa VoiceOver na kolejną ikonkę, obszar aplikacji na ekranie, albo kolejny tekst na stronie, lub w dokumencie. Możesz wykonać ten sam gest w przeciwną stronę. Teraz będziemy się cofać i ponownie usłyszysz nazwy ikonek, które VoiceOver wcześniej wypowiadał. Ten sposób nawigowania ma swoje zalety, bo można szybko przemieszczać się po ekranie bez obawy, że coś na nim zostanie pominięte. Możesz też rozpocząć poruszanie się po ekranie w dowolnym jego miejscu, wystarczy tylko położyć tam palec. Podczas pracy w aplikacji możesz na przykład w ten sposób przejrzeć kolejne zakładki jej okna. Poza tym zauważ, że machnięcia nie muszą być wykonywane na obszarze zaznaczenia. Możesz na przykład dotknąć ikonki wyświetlającej poziom naładowania akumulatora a następnie wykonywać poziome machnięcia w lewo po środku ekranu. Po mimo, że gest jest wykonywany na środku ekranu, fokus VoiceOver będzie wędrował po ikonkach "Paska statusu". Spróbuj wykonać to ćwiczenie i przejrzeć w ten sposób zawartość tego paska, albo obszaru "Dock". Zauważ też, że z chwilą osiągnięcia przez fokus VoiceOver końca obszaru, twoje urządzenie będzie wydawało charakterystyczny dudnioncy dźwięk, który jest dla ciebie informacją, że bardziej w tym przypadku w lewo fokus już się przesunąć nie może. W takiej sytuacji musisz zmienić kierunek przemieszczania się fokusa, albo wskazać inny obszar ekranu.

Często zamiast przeglądać po kolei zawartość programu, lub otwartej strony, szybciej dotrzesz do interesującej cię informacji, gdy dotkniesz palcem ekranu, w miejscu, w którym jest ona wyświetlona. W trakcie pracy z różnymi programami, kiedy poznasz już ich układ na ekranie, przekonasz się, jakie to wygodne.

Gest, który przed chwilą poznaliśmy, to gest poziomy. Bez względu na uruchomiony program, jego działanie jest zawsze takie samo. VoiceOver posiada jeszcze gesty pionowe wykonywane z góry do dołu i z dołu do góry. Sposób wykonania tych gestów jest identyczny jak poziomych. Różnią się one jednak funkcjonalnością, gdyż ich działanie zależy od opcji wybranej na tak zwanym "wirtualnym pokrętle". Bez wnikania w działanie pokrętła spróbuj teraz wykonać pionowy gest i zobacz, co VoiceOver odczyta."wirtualne pokrętło" i gesty pionowe

Wirtualne "pokrętło", to gest, który realizuje funkcję pokrętła i polega na kreśleniu dwoma palcami koła na ekranie urządzenia. Obracając nim wybieramy różne opcje, które są do niego przypięte. Każda opcja, to inna czynność, która jest realizowana przy użyciu pionowych gestów. W zależności od wybranej opcji możemy przeliterować nazwę ikonki, na której ustawiony jest fokus VoiceOver, wybrać z dostępnego menu polecenie, albo włączyć i wyłączyć jakąś funkcję ScreenReadera.

Połóż teraz na ekranie w pewnej odległości od siebie dwa palce np. Kciuk i Palec Wskazujący i zacznij nimi kreślić łuki, tak jak byś chciał obrócić znajdujące się po między nimi pokrętło. Gest ten przypomina także rysowanie cyrklem na papierze łuku. Po zakreśleniu łuku oderwij od ekranu palec, którym ten gest wykonałeś, cofnij go a następnie zakreśl kolejny łuk. Popróbuj ten gest z różnymi palcami i sprawdź, z którymi ci to najlepiej wychodzi. Do obracania pokrętła można użyć dwóch palców jednej ręki, albo dwóch kciuków trzymając urządzenie obydwoma rękoma. Wykorzystując dwie ręce chwyć urządzenie w dłonie, połóż na ekranie kciuki i zacznij nimi kreślić łuki. Po każdym ruchu oderzij Kciuki od ekranu i wykonaj kolejny gest. "Pokrętło" można obracać w prawo i lewo. Zauważ, że przy każdym obrocie VoiceOver wypowiada inną wybraną czynność dla gestów pionowych.

W ramach ćwiczenia ustaw "pokrętło" na pozycję znaki a następnie używając gestów poziomych zaznacz ikonkę "kalendarz". Teraz wykonaj gest pionowy przesuwając palec najpierw parę razy w dół a potem w górę. Każde przesunięcie spowoduje przemieszczenie się wirtualnego kursora na kolejną literę w nazwie ikonki. Gdy wykonasz gest w dół, to kursor będzie przemieszczał się w stronę prawą. Gest w górę przesunie kursor w lewo. Wybierz teraz poziomymi gestami ikonkę składającą się z dwóch słów np. "App Stor" i zmień ustawienie "pokrętła" na pozycję "wyrazy" a następnie wykonaj gest pionowy. Jeżeli wszystko przebiegło pomyślnie, to usłyszysz, jak za każdym przesunięciem palca w dół VoiceOver odczytuje kolejny wyraz stanowiący nazwę ikonki. Przy pierwszym geście program wypowie "app", przy następnym "stor". Gdy wykonasz te gesty w odwrotnym kierunku z dołu do góry, to kolejność odczytywanych słów zostanie odwrócona.

Jak zapewne zauważyliście na pokrętle występuje wiele ustawień zmieniających działanie pionowych gestów. Pewne ustawienia pojawiają się także w określonych sytuacjach a inne trzeba dopiero włączyć. Na przykład po wybraniu pola edycyjnego, obracając "pokrętło" zauważycie, że pojawiły się w jego opcjach dwie dodatkowe funkcje "edycja" i "tryb wpisywania". W programach "Muzyka", "Notatki" i "Mail", po zaznaczeniu utworu, notatki, lub maila, na pokrętle dostępna będzie opcja o nazwie "lista czynności", zawierająca zestaw poleceń, które na tych elementach można wykonać. W celu sprawdzenia, czy pokrętło rzeczywiście zachowuje się tak jak to opisałem powyżej, ustaw palec nad obszarem "Dock" na pasku przewijania a następnie zacznij obracać "pokrętło". Teraz powinna znaleźć się na nim kolejna pozycja zwana "zmiana wartości". Opcja ta pojawia się tylko wówczas, gdy fokus VoiceOver znajdzie się na pasku przewijania. Paskiem takim może być np. element odpowiedzialny za przełączanie ekranów pulpitu, pasek indeksu literowego, albo suwak głośności. Wykonaj teraz pionowe gesty i sprawdź, czy ekrany na twoim urządzeniu się przełączają.

Pewne opcje umieszczone na pokrętle działają jak przełączniki i po wybraniu gestami pionowymi odpowiedniej funkcji nie musimy nic zatwierdzać. Na przykład po wybraniu dostępnej w polu edycyjnym opcji "Tryb wpisywania" gestami pionowymi można zmienić sposób działania ekranowej klawiatury. Przy niektórych pozycjach po wybraniu gestami pionowymi opcji musimy jeszcze zatwierdzić ją dwukrotnym stuknięciem w ekran jednym palcem. W ten sposób zachowuje się na przykład w polu edycyjnym opcja "Edycja", która udostępnia różne czynności związane z edycją tekstu.

Poza tym pokrętło ma dodatkowo inne opcje, które w tym momencie na waszym urządzeniu mogą być wyłączone. Aby je włączyć do listy czynności dostępnych za pomocą pokrętła należy otworzyć "ustawienia", "ogólne", "dostępność", "VoiceOver", "pokrętło". Znajduje się tu długa lista opcji, które można włączyć i wyłączyć. żeby przypiąć do "pokrętła" opcję wybierz jej przełącznik i stuknij go dwukrotnie jednym palcem. W ten sam sposób można wyłączyć opcję aktywną. Jeżeli opcja jest aktywna, to VoiceOver po jej wybraniu na liście, wypowie komunikat "zaznaczone". W miejscu tym można także zmienić kolejność występowania na pokrętle opcji. W tym celu należy najpierw ją włączyć a następnie stuknąć dwa razy jednym palcem w umieszczony obok niej przycisk "przestaw". Po drugim stuknięciu nie odrywamy palca od ekranu, tylko trzymając go cały czas na nim przeciągamy opcję w inne położenie na liście. Podczas przeciągania VoiceOver będzie informował nas nad, albo pod jaki element została ona przeniesiona. Po ustawieniu nowego położenia odrywamy palec od ekranu.

Uruchamianie programów i aktywowanie opcji w obrębie programu

Uruchamianie programów jest bardzo proste. Wystarczy wskazać ikonkę programu i stuknąć dwa razy szybko jednym palcem w ekran. W potocznej mowie słowo stuknąć często zastępowane jest słowem tapnąć. W tym poradniku używane są obydwa te określenia. Wybierz teraz na swoim urządzeniu ikonkę dowolnego programu np. "Notatki" i spróbuj go uruchomić. Nie musisz uderzać palcem dokładnie w miejsce, w którym się ona znajduje. Wystarczy, że jest ona zaznaczona przez VoiceOver. Samo stuknięcie może odbyć się w dowolnym miejscu ekranu. Możesz także przemieszczać palec po ekranie

iPhone, blind system Dołącz

Jesteśmy również aktywni na aplikacji WhatsApp Jeśli chcecie z nami porozmawiać, podzielić się swoimi doświadczeniami oraz wiedzą to zapraszamy do dołączenia na grupy. Więcej informacji jak do nas dołączyć znajdziecie państwo w odnośniku poniżej.

Grupy WhatsApp

Poradniki W formie tekstowej

Aby przejść do poradnika, proszę kliknąć w dany odnośnik poniżej:

Podcasty w formie głosowej

Proszę wybrać interesujący Was podcast do odsłuchu z poniższej listy:

Programy do pobrania

Aby pobrać program, proszę kliknąć w dany odnośnik poniżej:
AudaCity Elten Firefox Basilisk portable Firefox+webvisum FreeVideoFlipAndRotate Google Drive Kodi dla niewidomych MediaCreationTool Windows10Upgrade Onedrive pazera free audio extractor Setup-Dictate TapinRadio TeamViewer waltr winproductkey NVDA_2018 revouninstaller iCloudSetup WhatsAppSetup Windows Kaspersky Internet Security 2019 CDex

Copyright 2018 © by Madridista Realista. All rights reserved. Powered by blindiphone.pl